DİNİ SORULARINIZA ÇÖZÜMLER

ANA SAYFA | MAKALELER | DUA SAYFASI | ZİYARETÇİ DEFTERİ | KISA TARİHÇE | KİTAPLARI
------------

 » MAKALELER

Okunma Sayısı : 4398

Eski Borçlar Bugün Nasıl Ödenecek?

? Ben Ankara?da iken telefona yazılmıştım. Sonra Ankara?dan ayrıldım. Orada terzilik yapan bir dostum telefon için dört yüz lira yatırmam gerektiğini yazdı. Ben de ?Benim adıma sen yatır, sonra sana öderim? dedim. Aradan altı sene kadar bir zaman geçti. Şimdi ise telefon çıkmış, bağlanmak üzere. Tabiî bu arada vaktiyle adıma dört yüz lira yatırmış olan dostumun alacağı da çıktı ortaya. Bu arkadaşım şimdi diyor ki, ?O günkü dört yüz lira şimdi yirmi bin lira oldu. Öyle ise bugün senden yirmi bin lira isterim.? Ben de diyorum ki: ? Sen o gün bize bir kat elbiseyi (400) liraya dikiyordun. Bugün ise aynı elbise (8) bin liraya dikilmektedir. Öyle ise senin o günkü dört yüz liran şimdi sekiz bin lira olmuş, sana sekiz bin lira ödeyeyim. Bu anlaşmamıza ne dersiniz. İmamlarımız bu mevzuda ışık tutan söz söylemiş, hüküm vermiş midir? Bize bu hususta ölçü verebilir misiniz
Kardeşimize önce bir temel ölçüyü arz edeyim. Sonra sualinin cevabına geçeceğim.

Kesin olan ölçü şudur:

? Borç verildiği miktarda kalır, ne miktar verilmişse o miktar alınır. Eksiltilmez, fazlalaştırılmaz. Eksiltilirse haksızlık edilmiş olunur. Fazla verilirse fâize girilmiş olunur.

Bu sebeple, borçta miktar donuktur. Yâni, sayı donmuştur. Verilen ne miktar ise alınan da o miktar olur. Aksi halde, borç alıp verme müessesesi de fâize girer, dindarlar arasında fâizcilik de meşrû kılıfla yayılır.

Bu temel ölçüyü böylece tesbit ettikten sonra gelelim sualin cevabına.

Bahsettiğimiz bu borç para, yeni ödendiği günü, eski değerini kaybetmiş oluyorsa durum ne olacak?

Borç veren kimse, parasını geri alırken değerinden büyük çapta kaybetmiş olarak alınca pişman olmayacak mı? Bu yüzden de borç vermelerde bir tereddüt doğmayacak mı? Hattâ hak kaybı olmayacak mı?

Bu hususta imamlarımızın görüşleri vardır. Çerçeve ölçü olarak kısaca arz ediyorum.

1 ? İmam-ı A?zam Hazretleri der ki:

?Borç para aynıyla ödenir. Ne fazla ödenir, ne de eksik! Dört yüz lira verilmişse yine dört yüz lira ödenir. Azaltma - çoğaltma câiz olmaz!?

Taraflar râzı olduktan sonra bu en sağlam ve şüphesiz yoldur. Bunda ittifak vardır. Yeter ki helâllaşsınlar.

2 ? İmam-ı Ebû Yûsuf Hazretleri de der ki:

?Borç para verildiği günü alım gücü ne ise, ne miktar eşya alabiliyorsa, o miktar eşyayı alabilen para esas alınır. O kadar eşya alacak miktar para ödenir. Meselâ o günkü dört yüz lira bir kat elbise diktiriyorsa, bugün de bir kat elbise diktiren miktar esas alınır, o miktar ödenir. Sekiz bin lira gibi.?

Bu da parayı alım gücüyle hesaplamaktır.

Fetvâ da buna göre verilmiştir.

Ancak, ödünç verilen paranın alım gücünü eşya değeri ile tespit etmek biraz güç ve karışık olduğundan Ebû Yûsuf Hazretleri bu değer tesbitini karışıklıktan kurtaran bir izah ilâve ederek değerlendirmeyi altın?a getirmiş ve daha sonra şöyle izahta bulunmuştur:

? Borcun verildiği günkü paranın altın olarak tutarı ne ise, ödendiği günü de o miktar altın?ın tutarı ödenmelidir.

Bu izaha göre, dört yüz lira borç veren terzi arkadaşımız, parasının altın esasına göre ödenmesini istemiş olmaktadır ki, bu Ebû Yûsuf?un görüşüne açıklık getirmek üzere verdiği son misâle göredir

.

Borç ödeyecek kardeşimiz ise parayı o günkü eşya üzerindeki alım gücüne göre ödemekte, dikim parasıyla bunu izah etmiş olmaktadır ki bu da Ebû Yûsuf?un parayı eşya değeri üzerinden ödemeyi esas alan ilk görüşüne göredir.

Özet olarak diyebiliriz ki, bu gibi paranın değer kaybetmesinin kesin olduğu durumlarda mes?eleler baştan açık ve net olarak konuşulmalı, sonunda nizaı mûcip hâle terk edilmemelidir. Bütün tatsızlıklar bundan doğmakta, dostluklar baştan açık ve net olarak konuşmamaktan yara almaktadır.

İbn-i Âbidin hâşiyesinin (Büyû?) ve (Karz) bahsinde bilgi vardır.

(Hadâratü?l-İslâm) Haziran 1980 sayısında da aynı kayıt mevcuttur ....

 

ANA SAYFA | MAKALELER | DUA SAYFASI | ZİYARETÇİ DEFTERİ | KISA TARİHÇE | KİTAPLARI
Dini Sorulara Cevaplar 2007 - Sitede kullanılan makaleler kaynak belirtmek suretiyle farklı sitelerde ve ortamlarda kullanılabilir.
Web: www.ahmetsahin.org - Email : mail@ org - Webmaster: webmaster@ org